Lato to czas długich spacerów, wyjazdów i większej aktywności na świeżym powietrzu. Wysokie temperatury oraz częstszy kontakt z nowym otoczeniem sprawiają jednak, że psy są bardziej narażone na różnego rodzaju problemy ze strony układu pokarmowego. Jednym z najczęściej występujących objawów jest biegunka, która może mieć wiele przyczyn – od niewielkich błędów żywieniowych, przez stres związany z podróżą, aż po poważniejsze choroby wymagające szybkiej pomocy lekarza weterynarii. Jak rozpoznać, kiedy problem można obserwować w domu, a kiedy nie warto zwlekać z wizytą w gabinecie?
Dlaczego latem biegunka u psa zdarza się częściej?
W okresie letnim psy znacznie więcej czasu spędzają poza domem. Spacerują po parkach, lasach i plażach, towarzyszą opiekunom podczas wakacyjnych wyjazdów oraz częściej mają kontakt z innymi zwierzętami. Zwiększa się również ryzyko spożycia produktów, które mogą negatywnie wpływać na przewód pokarmowy. Jednym z najczęstszych powodów biegunki jest zjedzenie czegoś nieodpowiedniego. Podczas spaceru pies może znaleźć resztki jedzenia pozostawione przez ludzi, zepsute produkty spożywcze, odpadki lub padlinę. Wysokie temperatury sprzyjają szybkiemu namnażaniu się bakterii, dlatego nawet pozornie świeże jedzenie pozostawione na słońcu może stać się źródłem zatrucia. Niebezpieczne bywają także wakacyjne pikniki i grille. Psy często otrzymują kawałki kiełbasy, tłuste mięso, przyprawione potrawy lub kości, które mogą prowadzić do podrażnienia przewodu pokarmowego. Dla wielu zwierząt nawet jednorazowe spożycie dużej ilości tłuszczu kończy się biegunką lub wymiotami. Znaczenie ma również zmiana codziennej rutyny. Nowe miejsce noclegowe, długa podróż samochodem, hałas czy obecność obcych osób mogą powodować stres, który u niektórych psów objawia się właśnie zaburzeniami pracy jelit. Warto pamiętać, że latem częściej dochodzi także do odwodnienia organizmu. Niedobór wody wpływa na funkcjonowanie całego układu pokarmowego i może nasilać przebieg chorób przewlekłych.
Najczęstsze przyczyny biegunki u psa
Biegunka nie jest chorobą samą w sobie, lecz objawem wskazującym na problem zdrowotny. Przyczyn może być wiele, dlatego zawsze warto obserwować nie tylko wygląd kału, ale również zachowanie zwierzęcia.
Do najczęstszych powodów należą:
- zatrucie pokarmowe,
- nagła zmiana karmy,
- spożycie tłustych lub ciężkostrawnych potraw,
- alergie i nietolerancje pokarmowe,
- infekcje bakteryjne,
- infekcje wirusowe,
- pasożyty przewodu pokarmowego,
- stres,
- choroby trzustki,
- schorzenia wątroby,
- przewlekłe choroby jelit.
U młodych psów częstą przyczyną biegunki są pasożyty wewnętrzne. Nawet regularnie odrobaczane zwierzę może zarazić się podczas kontaktu z odchodami innych psów lub zanieczyszczoną wodą. W okresie wakacyjnym zagrożenie stanowi również picie wody z jezior, kałuż czy rowów. Mogą znajdować się w niej bakterie, pierwotniaki oraz inne drobnoustroje wywołujące problemy żołądkowo-jelitowe. Nie można zapominać także o chorobach przewlekłych. Biegunka pojawiająca się regularnie lub utrzymująca się przez dłuższy czas może świadczyć o schorzeniach wymagających dokładniejszej diagnostyki. W niektórych przypadkach przyczyną są również przyjmowane leki. Antybiotyki czy preparaty przeciwzapalne mogą zaburzać naturalną florę bakteryjną jelit, prowadząc do luźniejszych stolców.
Biegunka po stresie czy zatrucie? Jak rozpoznać różnicę?
Nie każda biegunka oznacza zatrucie pokarmowe. U wielu psów układ pokarmowy bardzo szybko reaguje na stresujące sytuacje. Jeżeli biegunka pojawiła się po podróży, przeprowadzce, pobycie w hotelu dla zwierząt lub po intensywnych emocjach, możliwe, że jej przyczyną jest właśnie stres. Zwykle pies pozostaje aktywny, ma zachowany apetyt, chętnie pije wodę, a objawy ustępują w ciągu jednego lub dwóch dni. Zatrucie pokarmowe zazwyczaj przebiega bardziej gwałtownie. Poza biegunką mogą wystąpić:
- wymioty,
- silny ból brzucha,
- apatia,
- brak apetytu,
- gorączka,
- nadmierne ślinienie,
- osłabienie.
Niepokojącym objawem jest również obecność krwi lub dużej ilości śluzu w kale. Taki obraz może świadczyć o poważniejszym stanie zapalnym przewodu pokarmowego lub uszkodzeniu jelit. Warto zwracać uwagę na częstotliwość wypróżnień. Pojedynczy luźniejszy stolec nie zawsze oznacza chorobę, jednak wielokrotna biegunka w ciągu kilku godzin znacznie zwiększa ryzyko odwodnienia. Szczególną ostrożność należy zachować u szczeniąt, psów starszych oraz zwierząt przewlekle chorych. U nich nawet krótkotrwała biegunka może prowadzić do szybkiego pogorszenia stanu zdrowia.
Co zrobić, gdy pies ma biegunkę?
Pierwszym krokiem powinno być zachowanie spokoju oraz dokładna obserwacja pupila. Warto zwrócić uwagę na liczbę wypróżnień, wygląd kału, obecność krwi lub śluzu oraz ogólne samopoczucie psa. Najważniejsze jest zapewnienie zwierzęciu stałego dostępu do świeżej wody. Biegunka powoduje utratę dużej ilości płynów oraz elektrolitów, dlatego odpowiednie nawodnienie odgrywa bardzo ważną rolę. Jeżeli pies zachowuje się normalnie, nie wymiotuje i ma jedynie łagodną biegunkę, lekarz weterynarii może zalecić zastosowanie lekkostrawnej diety. Nigdy nie należy jednak samodzielnie podawać leków przeznaczonych dla ludzi bez wcześniejszej konsultacji ze specjalistą. Dobrym pomysłem jest również zabezpieczenie próbki kału, zwłaszcza jeśli biegunka utrzymuje się dłużej. Może ona ułatwić lekarzowi postawienie właściwego rozpoznania i przyspieszyć rozpoczęcie leczenia. W czasie choroby warto ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny. Organizm psa potrzebuje czasu na regenerację, dlatego lepiej zrezygnować z długich wycieczek czy wymagających zabaw. Nie należy także eksperymentować z nagłą zmianą karmy ani podawaniem przypadkowych suplementów. Każda dodatkowa zmiana diety może jeszcze bardziej podrażnić przewód pokarmowy.
Kiedy biegunka u psa wymaga pilnej wizyty u weterynarza?
Choć wiele przypadków łagodnej biegunki ustępuje stosunkowo szybko, istnieją sytuacje, w których nie warto czekać na samoistną poprawę.
Do lekarza weterynarii należy zgłosić się niezwłocznie, gdy:
- biegunka trwa dłużej niż 24–48 godzin,
- pies wielokrotnie wymiotuje,
- w kale pojawia się krew,
- zwierzę odmawia picia,
- występują oznaki odwodnienia,
- pies jest osowiały lub traci przytomność,
- pojawia się wysoka gorączka,
- biegunka dotyczy szczenięcia, psa seniora lub zwierzęcia przewlekle chorego.
Objawami odwodnienia są między innymi suche dziąsła, zapadnięte gałki oczne, osłabienie oraz zmniejszona elastyczność skóry. Stan ten może rozwijać się bardzo szybko, zwłaszcza podczas upałów. Podczas wizyty lekarz weterynarii może zlecić wykonanie badania krwi, badania kału, USG jamy brzusznej lub innych badań diagnostycznych. Dzięki temu możliwe jest ustalenie przyczyny problemu i wdrożenie odpowiedniego leczenia. W niektórych przypadkach konieczne okazuje się podanie kroplówek nawadniających, leków osłaniających przewód pokarmowy, preparatów przeciwpasożytniczych lub antybiotyków. Rodzaj terapii zawsze zależy od rozpoznania i ogólnego stanu zdrowia psa.
Jak zmniejszyć ryzyko biegunki podczas letnich spacerów i wyjazdów?
Choć nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka problemów żołądkowo-jelitowych, odpowiednia profilaktyka pozwala znacząco je ograniczyć. Podczas spacerów warto pilnować, aby pies nie zjadał przypadkowych resztek jedzenia ani nie pił wody z kałuż czy stojących zbiorników. Dobrym rozwiązaniem jest zabieranie własnej miski turystycznej oraz zapasu świeżej wody. Jeżeli planowana jest zmiana karmy, najlepiej wprowadzać ją stopniowo przez kilka dni. Nagła zmiana sposobu żywienia często prowadzi do zaburzeń trawienia. W czasie upałów należy unikać pozostawiania karmy w wysokiej temperaturze. Mokra karma bardzo szybko się psuje, dlatego po posiłku jej resztki powinny zostać usunięte. Regularne odrobaczanie, stosowanie profilaktyki przeciw pasożytom oraz okresowe badania kału pomagają ograniczyć ryzyko infekcji przewodu pokarmowego. Podczas wyjazdów dobrze jest zabrać zapas karmy, do której pies jest przyzwyczajony. Dzięki temu układ pokarmowy nie będzie dodatkowo obciążony zmianą diety. Nie bez znaczenia pozostaje także ograniczanie stresu. Stopniowe przyzwyczajanie psa do podróży, odpowiednio częste przerwy oraz możliwość odpoczynku w spokojnym miejscu sprawiają, że organizm łatwiej radzi sobie ze zmianą otoczenia. Codzienna obserwacja zachowania pupila pozwala szybko zauważyć pierwsze niepokojące objawy. Im wcześniej zostanie rozpoznana przyczyna biegunki, tym większa szansa na szybki powrót psa do pełnego zdrowia i bezpieczne kontynuowanie letnich aktywności.