Kaszel u psa – czy to powód do niepokoju? - Przychodnia Weterynaryjna Praska

Kaszel u psa to objaw, który od razu zwraca uwagę opiekuna, ponieważ psy z natury rzadko się kaszlą. Zwykle przyczyną kaszlu jest potrzeba oczyszczenia dróg oddechowych z wydzieliny lub podrażnień, ale czasem sygnał ten może świadczyć o poważniejszych problemach zdrowotnych. Nagłe ochłodzenie czy zmienne warunki pogodowe mogą obniżyć odporność czworonoga, sprzyjając infekcjom dróg oddechowych. Warto pamiętać, że kaszel nie zawsze oznacza chorobę – czasami wystarczy zmiana smyczy na szelki, by zlikwidować mechaniczne podrażnienie gardła.

Przyczyny kaszlu u psa

Kaszel u psa może mieć bardzo różne podłoże. Należą do nich infekcje górnych dróg oddechowych (zarówno wirusowe, jak i bakteryjne). Wirusy parainfluenzy i adenowirusy oraz bakterie z rodzaju Bordetella, Mycoplasma czy Streptococcus wywołują zapalenia gardła i tchawicy. Jednym z typowych schorzeń zakaźnych jest kaszel kenelowy (zakaźne zapalenie tchawicy i oskrzeli) – choroba wieloczynnikowa, która gwałtownie rozprzestrzenia się w miejscach przebywania wielu psów (schroniska, wystawy, hotele dla zwierząt). Kaszel kenelowy ma zwykle suchy, uporczywy charakter i często kończy się odkrztuszeniem śluzu lub wymiotami. Mimo iż bywa bardzo męczący, zazwyczaj po około 1–3 tygodniach ustępuje samoistnie. Najlepszą ochroną przed kaszlem kenelowym są szczepienia (oferowane m.in. w Przychodni Weterynaryjnej Praska) oraz unikanie kontaktu psa z chorymi zwierzętami.

Infekcje dróg oddechowych i kaszel kenelowy

Kaszel kenelowy to przykład zakaźnej infekcji dróg oddechowych psa. Chorują na nią najczęściej szczenięta, seniorzy i psy z obniżoną odpornością. Napad kaszlu pojawia się nagle i może trwać nawet kilka minut, po czym pies nabiera tchu i kontynuuje aktywność. Jeśli jednak kaszel występuje w połączeniu z innymi objawami (katar, kichanie, gorączka, apatia), należy jak najszybciej skontaktować się z weterynarzem. Na co dzień najskuteczniejszą formą ochrony jest profilaktyczne szczepienie przeciwko kaszlowi kenelowemu, które w naszej klinice podajemy corocznie w formie szczepionki skojarzonej z innymi chorobami zakaźnymi psa. Dzięki temu osłaniamy pupilka przed najpowszechniejszymi wirusami i bakteriami wywołującymi te infekcje.

Inne przyczyny kaszlu

Oprócz zakażeń wirusowych i bakteryjnych, kaszel może mieć inne, często mniej oczywiste przyczyny. Należą do nich m.in.:

Alergie i podrażnienia – nagłe zmiany temperatury, zbyt suche lub zanieczyszczone powietrze (dym papierosowy, smog) mogą podrażniać drzewo oddechowe psa i wywołać kaszel. Podobnie działają alergeny – pyłki roślin, kurz czy pleśnie mogą u uczulonych czworonogów powodować napadowy kaszel.
Choroby sercowo-naczyniowe – przewlekła niewydolność lewej komory serca powoduje zastój krwi w płucach, co objawia się u psa dusznością i trwałym kaszlem (często nasila się w nocy). Taki kaszel u starszego psa bywa sygnałem poważnego schorzenia kardiologicznego i zawsze wymaga szybkiej konsultacji.
Problemy anatomiczne – niektóre rasy psów są genetycznie podatne na zapadanie się tchawicy (zwłaszcza małe psy z krótką kufą) lub na rozrost chłonnych tkanków gardła, co wywołuje przewlekły, suchy kaszel. Przy takich dolegliwościach pies zwykle gwałtownie łapie powietrze po zakończonym ataku kaszlu.
Pasożyty – chociaż rzadziej, kaszel u psa mogą powodować pasożyty dróg oddechowych (np. larwy filarii w przebiegu dirofilariozy płucnej). Stąd tak ważne jest regularne odrobaczanie zwierzaka – pozwala uniknąć również powikłań, które pasożyty mogą wywołać w układzie oddechowym.
Ciało obce – nagłe, głośne parsknięcie i kaszel mogą wystąpić, gdy pies wciągnie do gardła np. małą gałązkę, trawę lub fragment zabawki. W takich sytuacjach kaszel pojawia się bardzo gwałtownie i zwykle jest jednorazowy – warto wtedy sprawdzić, czy przypadkiem obce ciało nie utkwiło w pysku zwierzęcia lub czy nie jest jeszcze w tchawicy.

Krótki, sporadyczny atak kaszlu (na przykład po intensywnej zabawie, pływaniu czy po prostu kichnięciu) zwykle nie sygnalizuje poważnej choroby. Jeśli jednak kaszel nie ustępuje lub nawraca i towarzyszą mu inne objawy, trzeba być czujnym.

Rodzaje kaszlu i objawy towarzyszące

Kaszel u psa może być suchy lub mokra (produkujący wydzielinę). Rodzaj kaszlu często pomaga określić jego przyczynę.

Kaszel suchy

Suchy kaszel jest zazwyczaj głośny, drapiący i bardzo męczący dla psa. Towarzyszy mu wyraźne napięcie mięśni klatki piersiowej i brzucha, jakby zwierzę próbowało wykrztusić coś z płuc. Najczęściej taki kaszel występuje przy kaszlu kenelowym, przewlekłym zapaleniu tchawicy czy zwężeniu tchawicy u ras małych. Pies może wyglądać, jakby się zadławił – często obserwuje się wtedy gwałtowne szarpnięcia na smyczy (zwłaszcza jeśli używana jest tradycyjna obroża) lub charakterystyczne „chrząkanie” podczas ataku kaszlu. If przy suchym kaszlu pojawiają się trudności z oddychaniem, można rozważyć stosowanie leków przeciwkaszlowych (ale tylko po zaleceniu weterynarza), ponieważ takie leki tłumią odruch kaszlu.

Kaszel mokry

Mokry kaszel zawiera wydzielinę i przypomina dławiące odchrząkiwanie. Wydzielina może mieć różny kolor – od przezroczystej po żółtą czy zieloną (przy nadkażeniu bakteryjnym). Mokry kaszel zwykle pojawia się przy zapaleniu oskrzeli, płuc lub przy całkowitym lub częściowym zablokowaniu oskrzeli (np. przez guza czy ciała obce). Gdy pies kaszle mokro, często widać, że odciąga on więcej śluzu, a jego pysk może być lekko wilgotny. Podawanie leków mukolitycznych (rozrzedzających śluz) może w takiej sytuacji ułatwić psu oddychanie.

Towarzyszące objawy

Kaszel często nie jest jedynym objawem choroby. Jeśli pies dodatkowo ma gorączkę, katar, kichanie lub wymioty podczas ataku kaszlu, zwykle oznacza to zaawansowane zapalenie dróg oddechowych (np. zapalenie płuc). Inne symptomy, które mogą pojawić się razem z kaszlem, to:

Zaburzenia oddychania: płytki, przyspieszony oddech, duszność lub świst (u starszych psów z chorobami serca lub oskrzeli).
Zmiana zachowania: apatia, osowiałość, brak apetytu lub ogólne osłabienie to częste efekty każdej infekcji organizmu.
Objawy ogólne: brak sił, gorączka, wypływ z oczu lub nosa (śluzisty lub ropny), obrzęk węzłów chłonnych.

Opisane symptomy świadczą, że kaszel jest objawem większego problemu i nie należy ich ignorować.

Kiedy zgłosić się do weterynarza

Wiele osób zastanawia się, kiedy kaszel u psa wymaga wizyty u lekarza. Oto sytuacje, które powinny natychmiast skłonić Cię do kontaktu ze specjalistą:

Długotrwały, uporczywy kaszel: jeśli trwa kilka dni bez poprawy lub występuje regularnie (np. co kilka godzin).
Kaszel z krwią: choć intensywny kaszel może wywołać lekkie podrażnienie naczyń, obecność krwi w wydzielinie zawsze jest sygnałem alarmowym.
Trudności w oddychaniu: przyspieszony, płytki oddech, sinienie dziąseł lub dramatyczna duszność wymaga pilnej pomocy.
Objawy ogólne: wysoka gorączka, wymioty, biegunka, znaczny spadek apetytu i energii, utrata masy ciała.
Pies bardzo młody lub bardzo stary: szczenięta i seniorzy mają słabszą odporność, więc nawet pozornie błahe objawy mogą szybko się pogorszyć.

Jeżeli zauważysz u swojego psa którekolwiek z powyższych objawów, nie zwlekaj z wizytą u weterynarza. Nawet pojedynczy atak kaszlu może świadczyć o czymś poważnym, jeśli np. wciągnięto ciało obce.

Pomoc w domu

Zanim dotrzesz do lekarza, możesz zadbać o komfort psa w domu. Zapewnij mu ciepłe, wilgotne powietrze – w chłodne dni może pomóc nawilżacz powietrza albo wilgotny ręcznik powieszony przy źródle ciepła. Daj psu dużo świeżej wody i zachęcaj do odpoczynku, unikaj forsownej aktywności. Nie podawaj żadnych ludzkich leków bez porozumienia z weterynarzem – wiele z nich jest dla psów trujących. Warto też zdjąć tradycyjną obrożę i wyprowadzać psa na szelkach, aby nie drażnić tchawicy dodatkowym uciskiem.

Diagnostyka kaszlu w przychodni

Przychodnia Weterynaryjna Praska dysponuje pełnym zapleczem diagnostycznym do ustalenia przyczyny kaszlu.

Badanie kliniczne

Podczas wizyty nasz lekarz zaczyna wywiad z właścicielem: pyta o okoliczności pojawienia się kaszlu (kontakty z innymi psami, pobyt w hotelu czy hodowli, zmiany w diecie lub środowisku itp.). Następnie przeprowadza dokładne badanie fizykalne: osłuchuje serce i płuca, sprawdza błony śluzowe nosa, tchawicę i gardło oraz ocenia węzły chłonne. To podstawowe badanie pozwala wstępnie określić, czy kaszel ma charakter infekcyjny, alergiczny czy np. sercowy. Lekarz zwraca uwagę na szmery nad oskrzelami, nietypowe dźwięki oddechowe i inne objawy, które pojawiają się w trakcie kaszlu.

Badania dodatkowe

W razie potrzeby wykonujemy szereg badań uzupełniających:

RTG klatki piersiowej – pozwala uwidocznić zapalenie płuc, powiększenie oskrzeli czy zmiany w wielkości serca.
USG serca (echokardiografia) – badanie przepływu krwi i wydolności serca, przy podejrzeniu niewydolności kardiologicznej.
Badania krwi – morfologia, OB i parametry biochemiczne pomagają wykryć stan zapalny, infekcję lub inne zaburzenia metaboliczne.
Badania mikrobiologiczne – pobranie wymazu z gardła/tchawicy na posiew bakteryjny lub przeprowadzenie testów PCR w celu identyfikacji wirusów i bakterii odpowiedzialnych za kaszel.
Badanie endoskopowe – w razie podejrzenia ciała obcego lub przewlekłych zmian w tchawicy wykonujemy bronchoskopię lub laryngoskopię (kamerą wprowadzoną do dróg oddechowych).
Testy na pasożyty – u psów narażonych na filariozę płucną przeprowadzamy badania serologiczne lub specjalne testy krwi na obecność mikrofilarii.

Dzięki kompleksowej diagnostyce lekarz może szybko ustalić przyczynę kaszlu i dobrać odpowiednią terapię. W naszej przychodni oferujemy specjalistyczne badania obrazowe i laboratoryjne, więc wszystkie niezbędne procedury wykonasz u nas bez potrzeby odsyłania do innych placówek.

Leczenie kaszlu u psa

Farmakoterapia

Plan leczenia kaszlu ustalamy zawsze indywidualnie, zgodnie z przyczyną problemu. Ogólnie można wyróżnić następujące grupy leków:

Antybiotyki i leki przeciwzapalne – stosujemy przy bakteryjnym zapaleniu dróg oddechowych lub obrzęku oskrzeli, aby zwalczyć infekcję i zmniejszyć stan zapalny.
Leki przeciwkaszlowe – używane przy męczącym, suchym kaszlu, aby ułatwić psu odpoczynek. Stosujemy je ostrożnie, bo mogą tłumić naturalny odruch oczyszczający drogi oddechowe.
Leki mukolityczne/wykrztuśne – pomagają rozrzedzić gęstą wydzielinę przy mokrym kaszlu, dzięki czemu pies łatwiej odksztusza śluz.
Leki kardiologiczne – jeżeli kaszel wynika z niewydolności serca, w leczeniu stosuje się diuretyki lub leki wzmacniające czynność serca. Wyleczenie niewydolności często przynosi ulgę również w kaszlu.
Leki przeciwhistaminowe – pomagają przy kaszlu wywołanym przez alergie lub reakcje uczuleniowe dróg oddechowych.
Preparaty wspomagające odporność – witaminy i probiotyki na czas rekonwalescencji wspierają organizm psa podczas walki z infekcją.

Każdy lek dobieramy ostrożnie, biorąc pod uwagę wiek i wagę zwierzęcia, a także ewentualne choroby towarzyszące. W razie potrzeby nasi lekarze mogą także zaoferować psu nebulizacje lub inhalacje lecznicze, które dodatkowo łagodzą stany zapalne w oskrzelach.

Opieka domowa

W trakcie leczenia ważna jest także właściwa opieka w domu. Zwykle zalecamy ograniczenie wszelkiej nadmiernej aktywności fizycznej, żeby nie prowokować kolejnych napadów kaszlu. W razie infekcji izolujemy psa od innych zwierząt, aby nie rozsiewać patogenów. Ciepła, mokra karma sprawdzi się lepiej niż suchy pokarm – łatwiej ją przełknąć i pomaga złagodzić ból gardła. Dobrym pomysłem jest także zwiększenie wilgotności powietrza (np. przez nawilżacz lub zawieszenie mokrego ręcznika w pomieszczeniu), co pomaga rozrzedzić wydzielinę w drogach oddechowych. Koniecznie pilnuj, by pupil miał stały dostęp do świeżej wody (lepiej chłodniejszej niż bardzo ciepłej), co zapobiega odwodnieniu i łagodzi błony śluzowe.

Profilaktyka kaszlu u psa

Profilaktyka jest najlepszym sposobem, by uchronić psa przed kaszlem. Przede wszystkim zwracamy uwagę na:

Szczepienia ochronne

W naszej przychodni oferujemy coroczne szczepienia ochronne przeciw wielu groźnym chorobom zakaźnym u psów. Szczególnie ważne jest szczepienie przeciw kaszlowi kenelowemu (psi kaszel wirusowo-bakteryjny) – zwykle podaje się je jako część szczepionki skojarzonej wraz z nosówką, parwowirozą czy wścieklizną. Regularne szczepienia wzmacniają odporność psa i znacznie zmniejszają ryzyko rozwinięcia się zakaźnego kaszlu, nawet po kontakcie z chorym zwierzęciem.

Inne zasady profilaktyki

Unikanie dużych skupisk zwierząt: staraj się ograniczyć przebywanie psa w miejscach, gdzie dużo psów może się zarazić (wystawy, duże hodowle, schroniska). W okresie wzmożonych infekcji (np. jesienią i wczesną wiosną) warto zachować szczególną ostrożność.
Regularne odrobaczanie: pasożyty wewnętrzne mogą być przyczyną kaszlu lub osłabiać odporność. Podawaj psu preparaty odrobaczające zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii (zwykle co kilka miesięcy), aby chronić go przed inwazją pasożytów.
Zdrowy styl życia: dbaj o kondycję i wagę psa – otyłość dodatkowo obciąża serce i płuca. Zbilansowana dieta bogata w składniki odżywcze wzmacnia układ immunologiczny. Unikaj też palenia i silnie wonnych oparów w otoczeniu psa.
Utrzymanie optymalnych warunków domowych: zapobiegaj przesuszeniu powietrza (zimą stosuj nawilżacz lub miskę z wodą na kaloryferze) i pilnuj odpowiedniej temperatury. W chłodne dni zadbaj o ciepły ubiór dla psa (sweter lub kurtka), zwłaszcza jeśli ma krótką sierść.
Regularne kontrole weterynaryjne: nawet zdrowy pies powinien być badany profilaktycznie co najmniej raz w roku. Wczesne wykrycie problemów kardiologicznych czy oddechowych pozwala zapobiec wielu powikłaniom. W razie wątpliwości zawsze możesz zasięgnąć porady u naszych specjalistów – Przychodnia Weterynaryjna Praska jest do dyspozycji właścicieli i ich pupili.

Dzięki odpowiedniej profilaktyce i szybkiej reakcji na pierwsze objawy można uchronić psa przed wieloma infekcjami i powikłaniami. Pamiętaj, że kaszel u psa nie musi być od razu groźny, ale zawsze jest sygnałem, na który warto zwrócić uwagę. W razie jakichkolwiek wątpliwości zapraszamy do Przychodni Weterynaryjnej Praska – nasz zespół chętnie dokładnie zbada przyczynę kaszlu i zapewni pupilowi kompleksową opiekę.